AB tarımının durumu, bizim güncel konularımız ve tartışmalarımız arasında fazla yer almıyor.
Halbuki 27 üyeli Avrupa Birliği’nin tarım sektörü, 8,4 milyon işçinin 536.1 milyar euroluk üretim yaptığı devasa bir güç merkezi… Ciddiyetle incelenmesi ve dersler çıkarılması gereken bir yapı.
AB tarımı sadece 450 milyon AB vatandaşını beslemekle kalmıyor, her kıtaya da ihracat yapıyor.
Sadece bu mu?
Tarım, AB’nin gıda egemenliğini ve milyonlarca aileye istihdam sağlıyor… Ayrıca bölgesel kalkınmayı şekillendiriyor.
AB tarımının tartışmasız birinci gücü, yıllık 88,31 milyar euroluk üretimi ile Fransa…
Onu 75,47 milyar euroluk üretimi ile Almanya izliyor…
70,21 milyar euroluk yıllık üretimi ile İtalya onları takip ediyor…
Yıllık 68,75 milyar euroluk üretimi ile İspanya da dördüncü sırada bulunmakta.
Bu en büyük dört üretici, 302,74 milyar euroluk üretim ile AB tarımsal üretiminin yüzde 57’sini gerçekleştiriyor.
***
Şaşırtıcı olanı ise AB’nin en büyük tarımsal gücü olan Fransız tarımının bazı ciddi sorunları olması… Üstelik Fransa sadece Avrupa Birliği’nin önde gelen ihracat noktalarından biri değil, jeopolitik gerilimlerin ve iklim şoklarının yaşandığı bir dünyada devasa bereketli toprakların sahibi.
Buna rağmen Fransa’da 2025 yılında, tarım-gıda ticareti dengesi, 1978’den bu yana ilk kez negatif hale geldi. Fransa üretimde birinci ama ticaret açığı var. 88,31 milyar euroluk ürün üretiyor. Ancak ithalatı ihracatından daha fazla.
Avrupa’nın tahıl ambarı artık kendi ülkesini besleyemiyor.
Öyle ki 2024 yılında tahıl hasadı 38,7 milyon tona düştü. İhracat hacimleri üçte bir oranında azaldı.
Yumuşak buğday ve mısır fiyatları ton başına 200 euro’nun altında.
Şarap ve alkollü içecek satışları düştü.
Ve bu arada, ithalat hızla arttı: yıllık bazda %10 artış gözlendi.
***
Son 20 yıldır agresif bir ihracat stratejisi izleyen İspanya, 2023 yılında tarımsal ihracatta Fransa’yı geride bırakınca tüm dikkatleri üzerinde topladı.
41,3 milyar euro ile Hollanda da kendisinden üç kat daha büyük ülkelerden daha fazla ihracat yapıyor.
39,51 milyar euro ile Polonya da her yıl ivme kazanıyor.
Fransa konumunun güvende olduğunu düşünüyordu. Ama galiba artık o kadar güvende değil.
***
75,47 milyar euroluk tarımsal üretimle AB’nin 2. büyük tarımsal gücü olan Almanya’nın en ilginç yanı ise çalışan nüfusunun sadece %1,1’ini tarımda istihdam ediyor olması… Bu, AB’deki en düşük oranlardan biri.
Müthiş üretken, müthiş mekanize, yoğunlaşmış bir Alman modeli var. Almanya az sayıda çiftçi ile muazzam bir verimliliğe sahip.
***
En büyük 3. üretici konumundaki İtalya ise 70,21 milyar euroluk tarımsal üretimi, 1,13 milyon çiftlikte gerçekleştiriyor.
İtalya katma değere odaklanan bir strateji güdüyor: Zeytinyağı, Parmesan peyniri, Prosecco, San Marzano domatesleri…
Adeta işleyen bir premiumlaştırma modeli.
***
Bir diğer dikkat çekici model Avusturya… 9,90 milyar euroluk yıllık tarımsal üretim yapan Avusturya, organik tarımda Avrupa şampiyonu.
Öyle ki tarım arazilerinin %25’inden fazlası organik olarak işleniyor.
Şöyle de tanımlanabilir, Viyana hacme değil kaliteye odaklanıyor.
Birçok kişinin imrenerek baktığı bir model.
***
Daha önce belirttiğim gibi Avrupa’da tarım sektöründe 8,4 milyon insan çalışıyor.
2015 yılına göre istihdam %19 daha azaldı.
En birinci üretici konumunda olan Fransa’da: 390.000 çiftlikte 758.000 kalıcı tarım işçisi var.
Bir diğer dikkat çekici özellik ise Avrupalı çiftçilerin sadece %6,5’inin 35 yaşın altında olması… %32’si ise 65 yaşın üzerinde.
Sektörün yaşlanıyor olması da sorunlardan biri.
En yüksek istihdamı da hatırlatalım… 20,21 milyar euroluk üretim yapan Romanya’da çalışan nüfusunun %18,5’i tarımda istihdam ediliyor. Bu, AB’deki en yüksek oranı.
Romanya’da 2,89 milyon tarımsal çiftlik var. Çoğunlukla geçimlik tarım yapılıyor. Halbuki Romanya kıtanın en verimli topraklarından bir bölümüne sahip. Henüz büyük ölçüde kullanılmamış muazzam bir potansiyel de denebilir.
***
Küçük ülkelere de bir parantez açarsak…
Danimarka: 12,78 milyar…
İrlanda: 12,46 milyar…
Belçika: 11,76 milyar euroluk tarımsal üretim yapmakta.
Her birinin nüfusu 12 milyondan az. Ancak üretimleri toplamda 37 milyar eurodan fazla.
Üç küçük ülke, tamamen farklı üç model. Danimarka, Avrupa’da domuz eti ihracatında baskın konumda… İrlanda sığır eti ve süt ürünlerine odaklanmış gözükmekte… Belçika ise Avrupa’nın kalbinde bir tarım-gıda merkezi.
***
AB tarımının kaba taslak resmi bu.
Bu toplu resme Türk tarımını da ilave etseniz acaba neler söylerdiniz?
Herhalde sadece üzülürdünüz.
